Do’s en dont’s in Krakau

Krakau lakenhal rynek glowny - Bezoek Krakau

 

‘s Lands wijs, ‘s lands eer. Deze uitspraak is niet voor niets gevleugeld. Als je in een ander land bent, krijg je te maken met andere gewoontes, gebruiken en regels. Het is handig die vooraf te weten. Zo kun je een verblijf in de stad een stuk aangenamer maken, of soms simpelweg vervelende problemen voorkomen. Vandaar dat we een aantal van deze zaken op een rijtje hebben gezet. Wat moet je zeker wel, en zeker niet doen als je Krakau bezoekt?

Do’s in Krakau

  • Pools spreken, of het in ieder geval proberen: Krakau wordt meer en meer internationaal en de jongere generatie groeit in toenemende mate op met Engels als tweede taal. Voor de oudere generatie geldt dat iets minder. Zij kregen Russische taalles op school en hebben met het Duits niet zoveel op. Hoe maak je je dan verstaanbaar? In het Pools natuurlijk! Het is een pittige taal om te leren en om uit te spreken, maar je pogingen zullen absoluut gewaardeerd worden. Een paar veelgebruikte woordjes om je op weg te helpen:
    In het PoolsSpreek uit als:In het Nederlands
    TakTaakJa
    NieNjèNee
    DziękujęDzjen-koeieBedankt, dankuwel
    DziękiDzjen-kieDankjewel (informeel, tegen jongeren of bekenden)
    Proszępros-jèAlstublieft
    Dzień dobryDzjen doh-brihGoedendag, hallo
    Dobry wieczórDò-brè-vjee-tsorGoedenavond
    CześćTsjestHoi, hallo (informeel)
    Do widzeniaDoo vie-dzen-jaTot ziens, dag
    Na razieNaa raa-zjeDoei (jongeren onder elkaar)
    Na zdrowie!Nas-drof-jeOp je gezondheid, proost!
    Po proszę…poo pros-jè…Ik wil graag…. (als je iets koopt of bestelt)
    Przepraszampsè-praa-sjamHet spijt me, sorry
    Nie mowię po polskunjè moe-vjè poo pol-skoeIk spreek geen Pools
    Pan/panipan/paanieMeneer/mevrouw
    Czy mowi pan/pani po angielsku?Tsjih moo-vie pan/paa-nie poo an-kjel-skoeSpreekt u Engels? (pan/pani afhankelijk van of je tegen man of vrouw praat)
    Po proszę dwa piwaPoo pros-jè dvah pie-vaa Twee bier alstublieft / Ik wil graag twee bier
    Gdzie jest…Kdsjee jestWaar is…
  • Zapiekanki en obwarzanki eten: Je mag Krakau niet verlaten voor je een zapiekanka hebt gegeten. Althans, dat vinden de Krakauers zelf. De Poolse pizza-achtige snack kun je het beste proberen bij één van de raampjes op Plac Nowy, in de Joodse buurt Kazimierz. Eenzelfde regel kan eigenlijk wel opgesteld worden voor de typisch Krakause pretzel, de obwarzanek. Voor ongeveer 40 eurocent scoor je er eentje bij één van de vele, vele blauwe karretjes overal in de stad. Hij is overigens erg lekker en zeker niet zo droog als hij eruit ziet.
  • Zapikanka eten in Krakau
    Verplichte kost: Zapikanka in Kazimierz

    Wodka drinken: De nationale drank in Polen moet je ervaren. Zeker omdat de ene wodka de andere niet is; er zijn honderden verschillende smaken. Zelfs als je gruwelt van de smaak van ‘gewone’ wodka, dan zit er vast eentje tussen die je lekker vindt. De kersensmaak is populair, maar er zijn tientallen andere fruitsmaken, notensmaken, groentesmaken, specerijensmaken. Wodka met hazelnootsmaak is misschien wel onze favoriet, maar probeer ook zeker de variant die smaakt naar bizongras. In een goede wodkabar, zoals deze favoriet, kun je proefglaasjes bestellen en losgaan op de verschillende smaken.

  • Kleingeld opsparen voor winkeliers: Geld wisselen voor je naar Krakau komt is niet nodig. Direct op het vliegveld kun je bij een pinautomaat je eerste złoty (spreek uit: zwò-teh) uit de muur trekken. Verder kun je in de meeste winkels of restaurants probleemloos met Maestro of Visa betalen. Maar als je eens iets contant afrekent, zul je zonder twijfel de vraag ‘Masz drobne?‘ terugkrijgen: Heb je kleingeld? Ondernemers in Krakau lijken om onduidelijke reden een constant tekort te hebben aan kleine briefjes en muntjes. Kom je bij het afrekenen van een pakje kauwgom aanzetten met een 100 złoty-briefje, dan maak je geen vrienden.
  • Neem de tijd voor een warme lunch: Wat in Nederland een snel broodje met kaas of hagelslag is, is in Polen een uitgebreide warme maaltijd. De lunch is de belangrijkste maaltijd van de dag. Daar wordt uitgebreid de tijd voor genomen, en als het gezellig is mag die gerust worden afgesloten met een glaasje wodka. Veel restaurants hebben speciale lunchmenu’s in de aanbieding, waarbij je meerdere gangen voor een vaste, vriendelijke prijs krijgt. Vaak met een drankje erbij.
  • Wees galant: Polen zijn over het algemeen heel galant in de omgang. Dat betekent dat mannen de deur openhouden voor dames en haar niet met een tas laten sjouwen. Opstaan in tram of bus voor ouderen of zwangere vrouwen is de norm.
  • Fooi geven: Een fooi zit zelden tot nooit inbegrepen bij de prijs, maar wordt in restaurants of café’s wel op prijs gesteld. Reken ongeveer 10% extra, maar als de service erg goed was kun je er nog een beetje bij doen. Geef fooi altijd contant bij de rekening, ook als je met een kaart betaalt. Een fooi ‘bijpinnen’ wordt vrijwel altijd geweigerd, omdat daar belasting over geheven wordt waardoor er weinig van de fooi overblijft.

Don’t in Krakau

  • Geld geven aan bedelaars: Hoewel de Poolse economie langzaam aantrekt en veel mensen het iets beter krijgen, is er ook een groep die het minder heeft getroffen. In Krakau zul je ongetwijfeld her en der dakloze mensen tegen het lijf zien lopen of zien zitten. Het kan zijn dat je benaderd wordt voor geld, hoewel dat nooit vervelend opdringerig zal zijn. Stelregel luidt dat het onverstandig is geld te geven. De kans dat het besteedt wordt aan goedkope wodka is groot. Beter is het om vriendelijk te weigeren of iets te eten/drinken kopen voor iemand. Als je geld wilt geven, kun je beter een donatie doen aan één van de vele organisaties die zich inzetten voor minderbedeelden in Krakau. Wij doneren bijvoorbeeld jaarlijks aan Stichting hulp aan de allerarmsten in Polen, een Nederlandse ANBI die zich ook inzet voor arme mensen en daklozen in Krakau.
  • Door rood licht lopen: Krakau is geen Nederland. Hier wacht iedereen netjes tot het groen is, ook als er niets aankomt. Doe als de locals en wacht gewoon. Steek ook niet de straat over op plekken waar geen verkeerslicht of zebrapad is. Ten eerste kan het vrij gevaarlijk zijn, Polen rijden vrij hard. Ten tweede houden de Policja en Straż Miejska (stadswachten) niet van overtreders. De bekeuringen zijn best stevig (rond de €100) en jezelf onder een bekeuring uitpraten is lastig. Ga er in ieder geval vanuit dat ze geen Engels spreken. En waarom zou je ook willen haasten? Krakau is een relaxte stad en je bent op vakantie: geniet!
  • Drinken op straat: Met de meeste café’s per vierkante meter is het geen verrassing dat men in Krakau wel een borrel lust. Bier komt standaard in halve liters, wodka vloeit rijkelijk in de café’s en op elke straathoek zit een ‘Alkohole’ die 24 uur per dag open is. Ondanks dat is drinken in het openbaar verrassend genoeg verboden. Of je nu van het ene feestje naar het andere loopt, of simpelweg aan de rivieroever wilt picknicken: een open biertje of flesje wijn kan je op een bekeuring komen te staan.
  • Fietsen/autorijden en drank: Ze zijn er helemaal klaar mee, met rijden onder invloed. Tegenwoordig mag je alleen nog autorijden met 0,0 promille. Met andere woorden: je mag dus echt he-le-maal niets drinken als je nog gaat rijden. Ook op de fiets rijden met alcohol op, al is het maar een glaasje, is verboden en ook hier wordt vrij streng op gecontroleerd.
  • Door de stad lopen met voetbalshirt/pet/sjaal: Welke club je ook aanhangt, het is nooit goed. Meer daarover lees je in onze blogpost over de twee voetbalclubs in Krakau.
  • Mooie vrouwen altijd vertrouwen: Krakau is een veilige stad, ook voor toeristen. Toch steekt zo nu en dan weer het verhaal de kop op van mannelijke toeristen die opgelicht worden. Zij worden benaderd door leuke dames (niet perse Pools), die zich vaak voordoen als toeristen. Zij stellen voor samen iets te gaan drinken bij een leuk kroegje in de buurt. Na één rondje krijgt de nietsvermoedende man een rekening gepresenteerd met een krankzinnig hoog bedrag van soms honderden euro’s. Weigeren om te betalen wordt niet geaccepteerd, zo wordt meestal duidelijk gemaakt door een aantal potige uitsmijters. Het komt niet vaak voor, maar soms duikt er weer meldingen op. Een gewaarschuwd mens telt voor twee: vraag in ieder geval altijd een menukaart met prijzen als je het niet vertrouwt.
  • Lekker shoppen bij H&M en Zara: Polen is een goedkoop land, dus kun je heerlijk koopjes jagen toch? Absoluut! Maar bij de grote internationale ketens verschillen de prijzen niets met die in Nederland. Je bent beter af bij hippe Poolse kledingwinkels, weet je ook zeker dat men thuis gegarandeerd niet in hetzelfde loopt als je buurman.
  • Zonder het te weten teveel fooi betalen: Een vreemd gebruik, maar handig om te weten. Als je na het eten in een restaurant geld bij de rekening legt en de kelner haalt het weg, zeg dan geen ‘dankjewel’. Dat wordt namelijk geïnterpreteerd als ‘hou de rest maar’, wat betekent dat al het wisselgeld in de fooienpot verdwijnt. Zeker als er flink wat extra lag, levert het een ongemakkelijke situatie op als je daarna bij de kassa je fooi terug moet vragen. Hou je ‘dankjewel’ (of nog beter: dziękuję) dus nog even voor je, tot alles afgerekend is.

Kwam jij nog andere do’s en don’ts tegen in Krakau of Polen? Of heb je vragen over een do of don’t? Laat het ons weten!

Reacties

comments